حرکت آب در خاک غیراشباع

هر گاه خاک اشباعی بتواند زهکشی پیدا کند، آب به سرعت از خلل و فرج درشت خارج شده و هوا جایگزین آن می گردد. این رطوبت که تحت تأثیراختلاف پتانسیل ثقلی خارج می گردد به نام آب ثقلی معروف است و در بیشتر خاکها حدوداً یک روز پس از اشباع خاک از آن خارج می گردد. پس از خروج این رطوبت ، آب باقیمانده را رطوبت زراعی می گویند. بدین ترتیب رطوبت ظرفبیت زراعی حداکثر رطوبتی است که پس از خروج آب ثقلی در خاک باقیمانده و خروج آن از خاک مطلقاً و یا خیلی کم تابع اختلاف پتانسیل ثقلی است.
هنگامی که آب اشباع یا رطوبت ثقلی از خاک خارج گردید حرکت باقیمانده رطوبت در خاک ( در خاک غیر اشباع) به سرعت کاهش پیدا می کند زیرا آب باقیمانده یا درون خلل و فرج ریز است و یا به صورت غشایی در اطراف ذرات و در تماس با هوا می باشد. در این حالت نیروی محرکه آب اختلاف پتانسیل ماتریک خاک می باشد و با کم شدن پتانسیل ماتریک هدایت آبی خاک به شدت کاهش می یابد، به طوری که دامنه تغییرات متداول پتانسیل ماتریک خاک، هدایت آبی ممکن است تا10 به توان 6- مرتبه کاهش پیدا کند. بنابراین هنگامی که رطوبت خاک به زیر ظرفیت زراعی می رسد به دلیل کاهش شدید هدایت آبی حرکت آب بسیار ناچیز می گردد.